Karetka na sygnale

Wodne Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (WOPR) to polska organizacja skupiająca ratowników wodnych. WOPR jest specjalistycznym stowarzyszeniem o zasięgu ogólnokrajowym, powstałym na podstawie zarządzenia nr 74 Przewodniczącego Głównego Komitetu Kultury Fizycznej z dnia 11 kwietnia 1962 roku, uzyskało osobowość prawną 9 października 1967 roku na podstawie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych.

WOPR jest członkiem International Life Saving międzynarodowej organizacji zrzeszającej ratowników.

Działalność WOPR jest współfinansowana ze środków Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Minimalne normy zatrudnienia ratowników wodnych

Ustalone są następujące minimalne normy zatrudnienia ratowników:
1) w kąpieliskach śródlądowych na każde 100 m linii brzegowej – jeden ratownik od strony lądu i jeden ratownik od strony lustra wody,
2) na pływalniach dysponujących nieckami o długości do 25 m – jeden ratownik,
3) na pływalniach dysponujących nieckami o długości 25-50 m – dwóch ratowników,
4) na pływalniach dysponujących nieckami o długości powyżej 50 m – trzech ratowników,
5) w kąpieliskach nadmorskich – trzyosobowe zespoły ratowników na każde 100 m linii brzegowej.

Ślubowanie Ratownika WOPR

Rota ślubowania ratownika WOPR ustalona uchwałą Zarządu Głównego 4 grudnia 2005

Ja, ratownik Wodnego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, przyjmuję za swoje godło niebieski krzyż i złotą kotwicę. Ślubuję, dopóki zdrów będę i sił mi wystarczy, bez względu na warunki: rzetelnie wypełniać obowiązki ratownika WOPR, ratować osoby, którym zagraża niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia na wodach, dbać o sprawność i doskonalić umiejętności ratownika WOPR, wszelką wiedzą i doświadczeniem wytrwale przyczyniać się do poprawy bezpieczeństwa na polskich wodach.

Duszność (łac. dyspnoe) – subiektywne odczucie braku powietrza, bardzo często połączone ze wzmożonym wysiłkiem mięśni oddechowych.

Podział przyczyn duszności:

1. Schorzenia układu oddechowego
2. Schorzenia układu krążenia
3. Choroby klatki piersiowej i mięśni
4. Choroby ośrodkowego układu nerwowego
5. Zwiększone zapotrzebowanie na tlen
6. Zmniejszony dowóz tlenu
7. Psychogenne

Duszność możemy podzielić na ostrą i przewlekłą.

• Duszność ostra występuje gdy mamy do czynienia z:
  • obrzękiem płuc
  • astmą oskrzelową
  • odmą opłucnową
  • zatorem tętnicy płucnej

• Duszność przewlekła powodowana jest przez:
  • astmą oskrzelową
  • płyn w opłucnej
  • przewlekłą niewydolność serca
  • rozedma płuc
  • zmiany naciekowe płuc.

Innym podziałem duszności jest podział ze względu na pochodzenie i tak wyróżniamy:

• Duszność sercowa:
  • obrzęk płuc
  • astma sercowa
  • niewydolność serca prawostronna
  • zator płuc
• Duszność płucna:
  • odma płucna
  • płyn w jamie opłucnowej
  • astma oskrzelowa
  • rozedma płuc
  • nacieki płucne
• Inne przyczyny:
  • wstrząs
  • niedokrwistość
  • lęki
  • fobie
  • zatrucie tlenkiem azotu lub tlenkiem węgla

Teofilina (1,3-dimetyloksantyna, C₇H₈O₂N₄) to alkaloid purynowy występujący między innymi w liściach herbaty (Thea sinensis). Przede wszystkim znajduje zastosowanie w leczeniu astmy oskrzelowej i przewlekłej zaporowej choroby oskrzelowo-płucnej. Mechanizm działania teofiliny nie został całkowicie wyjaśniony.

Teofilina wpływa na metabolizm cyklicznych nukleotydów – cAMP (3′,5′-AMP), cGMP (3′,5′-GMP) i poprzez receptory purynergiczne. Teofilina i jej pochodne (metyloksantyny) powodują przede wszystkim kompetycyjną inhibicję enzymu komórkowego fosfodiesterazy, w wyniku której wzrasta stężenie wewnątrzkomórkowego cAMP, co z kolei wpływa na szereg metabolicznych przemian wewnątrzkomórkowych. Rozważa się też inne mechanizmy działania : powodowanie wewnątrzkomórkowych przesunięć jonów wapnia, działanie antagonistyczne w stosunku do prostaglandyn, pobudzanie endogennego uwalniania katecholamin, hamowanie syntezy komórkowego cGMP i synergizm z agonistami receptorów b-adrenergicznych

Dodatkowo teofilina blokuje działanie adenozyny na receptory adenozynowe i prawdopodobnie wpływa na metabolizm amin katecholowych w zakończeniach nerwowych.

Działanie:

• rozszerzenie oskrzeli
• rozszerzenie naczyń krwionośnych
• działanie moczopędne
• rozkurcza drogi żółciowe

Synteza

Teofilina może być przygotowana syntetycznie z dimetylomocznika i etylo 2-cyjanoacetonu.

Przeciwwskazania

• Nadwrażliwość na teofilinę
• Niedawno przebyty zawał serca
• Zaburzenia rytmu serca
• Ciężkie nadciśnienie tętnicze
• Nadczynność tarczycy
• Padaczka

Działania niepożądane

W przypadku nadwrażliwości na teofilinę mogą występować zaburzenia żołądkowo-jelitowe, nudności, wymioty, bóle głowy, drżenie, pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego, częstoskurcz i kołatania serca. W przypadku przedawkowania (stężenie powyżej 20mg/ml) silne pobudzenie, drgawki, hipertermia, zatrzymanie krążenia.

Dostępne preparaty

• Afonilum SR 250 kaps. o przedł. uwalnianiu 0,25 g, Afonilum SR 375 kaps. o przedł. uwalnianiu 0,375 g
• Baladex syrop 150 ml
• Euphylinum kaps. o zmodyfikowanym uwalnianiu 0,2 g i 0,3 g
• Theophyllinum roztwór do wlewu iv 0,0012 g/ml 250 ml
• Theoplus tabl. o przedł. uwalnianiu 0,1 g i 0,3 g
• Theospirex retard tabl. powl. o przedł. działaniu 0,15 g i 0,3 g
• Theovent 100 czopki doodbytnicze/tabletki 0,1 g , Theovent 300 tabl. o przedł. uwalnianiu 0,3 g, Theovent 350 czopki doodbytnicze 0,35 g

Leki zawierające teofilinę wydaje się z przepisu lekarza. Jest na wyposażeniu wszytkich typów zespołów ratunkowych.

Resuscytacja ma na celu przywrócenie poszkodowanemu z nagłym zatrzymaniem krążenia, bez oddechu i bez tętna, podstawowych funkcji życiowych.

BLS – podstawowe zabiegi resuscytacyjne – przed przyjazdem wykwalifikowanych ratowników ze specjalistycznym sprzętem.

1. Ocena przytomności poszkodowanego np. pytanie: “Co się stało?” , Czy Pan/Pani mnie słyszy?”.
2. Przy braku reakcji – wezwanie fachowej pomocy.
3. Udrożnienie dróg oddechowych – poszkodowany leży na plecach, należy odchylić głowęku tyłowi; w przypadku podejrzenia uszkodzenia kręgosłupa szyjnego wykonuje się tzw. rękoczyn potrójny polegający na wysunięciu żuchwy z dołka stawowego, bez odchylania głowy.
4. Ocena oddechu oraz tętna – 5-10 s.; należy przyłożyć policzek do ust chorego i obserwować ruchy klatki piersiowej; tętno ocenia sie na tętnicy szyjnej lub udowej.
5. Przy braku tętna i oddechu – 30 uciśnięć klatki piersiowej, na środku klatki z częstotliwością ok. 100/min, potem 2 wdechy – nie mogą być za duże, ponieważ hiperwentylacja jest zabroniona – ok. 1 s. każdy; następnie powtarzamy cykl 30:2.
6. Po 2 min. ( 5 cykli) – ponowna ocena oddechu oraz tętna.
7. Przy braku oddechu oraz tętna – kolejne 2 minuty cykle 30:2.

ALS – zaawansowane zabiegi resuscytacyjne – wykonują ją członkowie zespołu S wezwani na miejsce zdarzenia.

1. Ocena przytomności chorego – jak w BLS.
2. Przy braku reakcji – udrożnienie dróg oddechowych, poszukiwanie oznak życia.
3. Udroznienie dróg oddechowych przy użyciu specjalnego sprzętu – intubacja i prowadzenie oddechu zastępczego przy użyciu worka samorosprężalnego “ambu”.
4. Przy braku tętna – resuscytacja w rytmie 30:2 (30 uciśnięć klatki : 2 wdechy przy pomocy worka “ambu”), aż do podłączenia defibrylatora.
5. Po podłączeniu – ocena rytmu serca.
6. Gdy jest asystolia ( brak czynności elektrycznej serca – linia prosta) lub jest czynność elektryczna, ale nie ma tętna ( czyli tzw. PEA) – defibrylacja jest niewskazana, prowadzimy dalej resuscytację w cyklach 30:2 przez kolejne 2 min, potem ponowna ocena.
7. Gdy jest migotanie komór lub częstoskurcz komorowy – defibrylacja wskazana - jedno wyładowanie, następnie resuscytacja 30:2 przez 2 min, potem ponowna ocena rytmu.

Pierwszą defibrylację wykonujemy z energią 150-200 J, kolejne 150-360 J. 360 J to energia maksymalna. Podczas resuscytacji podaje sie także leki z grupy tzw. “leków ratujących życie”: adrenalinę w dawkach 1 mg, amiodaron – 300 mg, atropinę i lidokainę.

Jednocześnie z resuscytacją krążeniowo – oddechową należy leczyć odwracalne przyczyny NZK np. zopatrzyć krwawiące rany, a także należy zapwnić dostęp do żyły, czyli założyc wenflon.   

Lotnicze Pogotowie Ratunkowe, LPR – jest to samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej podległy Ministrowi Zdrowia, wykonujący w polskim systemie opieki zdrowotnej zadania z zakresu ratownictwa medycznego i transportu sanitarnego. Obecnie LPR dysponuje 17 bazami stałymi i 1 czasową. Od roku 2010 liczba baz ma się zwiększyć – w związku z przetargiem rozstrzygniętym 10 października 2007. Firma Eurocopter, ze swoim modelem EC 135, została wybrana na dostawcę 23 maszyn i jednego symulatora lotu. 23 śmigłowce mają zostać dostarczone do końca 2010 roku (pierwsze 6 w 2009 r.). Konieczność zmiany helikopterów wynika z braku certyfikatu JAR-OPS 3 dla obecnie użytkowanych śmigłowców Mi-2plus. Z uwagi na konieczność szkoleń i zapoznania z nowym sprzętem pierwsze nowe helikoptery LPR wejdą do służby (HEMS) nie wcześniej niż późną wiosną 2010.

Śmigłowce LPR mają wyposażenie i obsadę podobną jak ambulans reanimacyjny. Używane często jako pomoc dla obciążonych zespołów pogotowia ratunkowego lub w przypadkach wymagających natychmiastowego transportu rannego do specjalistycznego ośrodka.

Zadania ratunkowe są wykonywane przez stanowiące obecnie trzon wyposażenia śmigłowce Mi-2 plus oraz jeden śmigłowiec Agusta A109E Power (Ratownik 12 – Warszawa), natomiast do zadań transportowych wykorzystywane są samoloty Piaggio P.180 Avanti, Piaggio P.180 Avanti II i PZL M-20 Mewa.

W Polsce bazy Śmigłowcowej Służby Ratownictwa Medycznego (HEMS) znajdują się w następujących miastach:

• Białystok – Lotnisko Białystok-Krywlany – Ratownik 1
• Bydgoszcz – Lotnisko Bydgoszcz-Biedaszkowo – Ratownik 2
• Gdańsk – Port lotniczy Gdańsk-Rębiechowo – Ratownik 3
• Gliwice – Lotnisko Gliwice-Trynek – Ratownik 4
• Kielce – Lotnisko Kielce-Masłów – Ratownik 5
• Koszalin – Lotnisko Zegrze Pomorskie (baza sezonowa)
• Kraków – Port lotniczy Kraków-Balice – Ratownik 6
• Lublin – Lotnisko Lublin-Radawiec – Ratownik 7
• Łódź – Port lotniczy Łódź-Lublinek – Ratownik 16
• Olsztyn – Lotnisko Olsztyn-Dajtki – Ratownik 8
• Płock – Lotnisko Płock – Ratownik 18
• Poznań – Port lotniczy Poznań-Ławica – Ratownik 9
• Sanok – Lądowisko Sanok – Ratownik 10
• Suwałki – Lotnisko Suwałki – Ratownik 17
• Szczecin – Port lotniczy Szczecin-Goleniów – Ratownik 11
• Warszawa – Lotnisko Warszawa-Babice – Ratownik 12
• Wrocław – Port lotniczy Wrocław-Strachowice – Ratownik 13
• Zielona Góra – Lotnisko Zielona Góra-Przylep – Ratownik 15

Planowane bazy:

• Gorzów Wielkopolski (2010)

Pozostałe bazy:

• Zakopane Ratownik 14

Amiodaron jest lekiem zwiększającym czas trwania potencjału błonowego. Należy do III grupy leków antyarytmicznych zgodnie z podziałem wg V. Williamsa.

Właściwości

Lek działa na układ krążenia wielostronnie. Wydłuża czas trwania potencjału błonowego wszystkich tkanek mięśnia sercowego. Zmniejsza zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen. Hamuje również 4 fazę potencjału czynnościowego, co łącznie daje działanie antyarytmiczne.

Amiodaron wpływa również na przepływ wieńcowy rozszerzając naczynia wieńcowe i powoduje również zmniejszenie oporów naczyniowych na obwodzie, co odciąża pracę serca i może obniżać ciśnienie tętnicze.

Zmniejsza wrażliwość mięśnia sercowego na katecholaminy poprzez swoje działanie antagonistyczne w stosunku do receptorów alfa i beta adrenergiczych.

Lek nie ma wpływu na kurczliwość mięśnia sercowego: jako jedyny lek antyarytmiczny skuteczny w większości arytmii nadkomorowych i komorowych, nie ma działania inotropowo-ujemnego.

Lek bardzo różnie się wchłania u różnych chorych, kumuluje się w organizmie i łatwo może zostać przedawkowany. Wymaga kontroli stężenia w surowicy krwi, szczególnie podczas ustanawiania dawki podtrzymujące po wysyceniu tym lekiem.

Zastosowanie

Jest skuteczny w niemiarowościach różnego pochodzenia:

• leczenie reanimacyjne migotania komór/częstoskurczu komorowego bez tętna (VF/VT),
• częstoskurcz komorowy przy stabilnej hemodynamice
• inne oporne na leczenie postacie tachyarytmii

Może być stosowany u chorych z chorobą wieńcową serca.

Dawkowanie

W reanimacji wg algorytmu do migotania komór i częstoskurczu komorowego bez tętna (VF/VT) stosuje się jednorazowo 300 mg i.v. w bolusie po trzeciej defibrylacji. Ponadto algorytm zaawansowanych zabiegów resuscytacyjnych (ALS – Advanced Life Support) zaleca stosowanie Amiodaronu w przypadku: – częstoskurczu komorowego z tętnem – dawka 300 mg – w przypadku kardiowersji rytmów niestabilnych – dawka 300 mg/24 godz.

Interakcje

Amiodaron nie powinien być stosowany łącznie z warfaryną, prokainamidem, chinidyną, digoksyną i aprinidyną.

Działania niepożądane

Amiodaron ma budowę chemiczną zbliżoną do trójjodotyroniny i może zaburzać metabolizm tego hormonu. Efektem może być nadczynność, bądź niedoczynność tarczycy. Może powodować przy przewlekłym stosowaniu włóknienie płuc. Z zaburzeń związanych ze stężeniem leku obserwujemy zaburzenia żołądkowo-jelitowe, bezsenność, zaburzenie ośrodkowego układu nerwowego.

Nagłe zatrzymanie krążenia (NZK) to stan, w którym dochodzi do zatrzymania czynności mechanicznej serca, co powoduje ustanie krążenia krwi i niedotlenienie narządów oraz tkanek. Niezbędna w takim wypadku okazuje się resuscytacja i jak najszybsza defibrylacja, aby przywrócić prawidłową czynność serca. Podczas wypadku masowego poszkodowani z NZK zostają przypisani do grupy czerwonej.

Przyczyny

• ostre zaburzenia pracy serca
• zawał mięśnia sercowego i inne ostre zespoły wieńcowe
• ostre zaburzenia rytmu serca
• zaburzenia elektrolitowe: Mg²⁺, Na⁺, K⁺
• hipotermia

Mechanizmy zatrzymania krążenia:

1. Migotanie komór – jest to niesynchroniczna praca komórek mięśnia sercowego, depolaryzacja zachodzi w różnym czasie. W zapisie EKG brak wyodrębnionych zespołów QRS.
2. Częstoskurcz komorowy bez tętna w zapisie EKG wysokie zespoły QRS, czasem ostre.
3. Asystolia – brak czynności elektrycznej (a co za tym idzie i mechanicznej) w mięśniu sercowym – w zapisie EKG – linia izoelektryczna
4. Rozkojarzenie elektromechaniczne – obecna czynność elektryczna serca (obecny zapis EKG {inny niż asystolia i migotanie komór} ale brak czynności mechanicznej (aktywność elektryczna bez tętna)

Objawy:

NZK rozpoznajemy po sprawdzeniu 3 najważniejszych objawów (wszystkie 3 muszą wystąpić):

• Utrata świadomości (poszkodowany nie reaguje na bodźce – dotyk i głos),
• Brak oddechu (kontrola oddechu po udrożnieniu dróg oddechowych przez 10 sekund),
• Brak tętna na dużych tętnicach (kontrola tętna na tętnicy szyjnej zewnętrznej lub udowej przez 10 sekund).

Objawy późne (jeśli nie podjęto natychmiastowych działań resuscytacyjnych):

• sinica dystalnych części ciała
• szerokie źrenice (nie reagujące na światło)
• bladość, plamy opadowe

Postępowanie:

1. W przypadku braku reakcji, ratownik ma (po udrożnieniu dróg oddechowych przez odchylenie głowy do tyłu) stwierdzić w czasie do 10 sekund wzrokiem, słuchem i dotykiem, czy pojawiają się prawidłowe oddechy, kaszel lub ruch pacjenta świadczące o zachowanej czynności serca.
2. Po stwierdzeniu braku reakcji oraz braku oddechu, należy wezwać pogotowie (999 lub 112), po czym 30 razy ucisnąć środek klatki piersiowej, a następnie wykonać dwa wdechy ratownicze.
3. Algorytm 30 ucisków i 2 wdechy należy powtarzać do przywrócenia spontanicznego oddechu, zmęczenia ratującego lub do przyjazdu wykwalifikowanej pomocy.

Więcej o postępowaniu w przypadku NZK przy okazji kolejnych wpisów.

Jest to segregacja chorych, podział rannych na grupy, w celu uratowania jak największej ilości osób. Podczas podziału bierze się pod uwagę stan pacjenta, rannego, oraz jego szanse na przeżycie. Segregację stosuje się podczas wypadków mnogich i wypadków masowych.

Wyróżniamy cztery grupy chorych. Oznaczamy je kolorami:

CZARNA – zgony, a także osoby umierające i nie do uratowania z powodu braku sprzętu, personelu bądź ran w miejscach niedostępnych. W takich przypadkach zawsze musi być przeprowadzona sekcja zwłok.

CZERWONA – stany najpilniejsze, tzw. priorytet terapeutyczny, takie jak wstrząs, nagłe zatrzymanie krążenia, krwawienie zewnętrzne, amputacje, odma prężna, tamponada serca, czyli stany wymagające natychmiastowej pomocy, z szansą na życie przy odpowiednim działaniu. Pacjenci z czerwonym oznaczeniem mogą wykazywać jakieś funkcje życiowe, ale są oni niewydolni. Zawsze wymagają transportu do szpitala.

ŻÓŁTA – ranni są wydolni i mają zachowane podstawowe funkcje życiowe. Ratownik lub lekarz musi je ocenić i dopasować do odpowiedniej skali. Wymagany jest transport do szpitala.

ZIELONA – są to chodzący, wydolni pacjenci, mający drobne urazy – otarcia, skręcenia – nie wymagają przyjęcia do szpitala.

W przypadku wypadku masowego osoby bez oddechu i bez tętna są przydzielane do grupy czarnej – nie prowadzimy resuscytacji, ponieważ jest wielu potrzebujących. Wyjątek stanowią dzieci, u których wykonuje się pięciokrotną wentylację. Jeśli oddech nie wraca – stwierdza się zgon.

Segregację może prowadzic lekarz, ratownik, dowódca straży pożarnej (gdy nie ma lekarza, bo jeszcze nie dotarł, a trzeba działać, lub gdy lekarz nie dojedzie, a także w strefie bezpośredniego zagrożenia, gdzie lekarz nie wchodzi) oraz pielęgniarka (za zgodą lekarza – podobnie w przypadku ratownika).

Strażak nie może dać poszkodowanemu czarnego oznaczenia, ponieważ nie może stwierdzić zgonu. Jeśli mają więc poszkodowanego z nagłym zatrzymaniem krążenia, to przechodzą dalej do pacjenta z oznaczeniem czerwonym, bo ma szanse na przeżycie, atamtemu dają oznaczenie żółte, czyli “pomagać w drugiej kolejności”. Zadaniem strażaków jest również opieka nad pacjentami z grupy zielonej. Najpierw leczeni i transportowani są pacjenci z grupy czerwonej, potem żółtej, potem czarnej i na koniec zielonej.

Adrenalina (epinefryna) – hormon i neuroprzekaźnik katecholaminowy wytwarzany przez gruczoły dokrewne pochodzące z grzebienia nerwowego (rdzeń nadnerczy, ciałka przyzwojowe, komórki C tarczycy) i wydzielany na zakończeniach włókien współczulnego układu nerwowego.

Adrenalina odgrywa decydującą rolę w mechanizmie stresu, czyli błyskawicznej reakcji organizmu człowieka i zwierząt kręgowych na zagrożenie, objawiających się przyspieszonym biciem serca, wzrostem ciśnienia krwi, rozszerzeniem oskrzeli, rozszerzeniem źrenic itp. Oprócz tego adrenalina reguluje poziom glukozy (cukru) we krwi, gdyż jest koenzymem uruchamiającym przemianę glikogenu w glukozę.

Działanie adrenaliny polega na bezpośrednim pobudzeniu zarówno receptorów α-, jak i β-adrenergicznych, przez co wykazuje działanie sympatykomimetyczne. Wyraźny wpływ na receptory α widoczny jest wobec naczyń krwionośnych, ponieważ w wyniku ich skurczu następuje wzrost ciśnienia tętniczego. Adrenalina przyspiesza czynność serca jednocześnie zwiększając jego pojemność minutową, w nieznaczny sposób wpływając na rozszerzenie naczyń wieńcowych; rozszerza też źrenice i oskrzela ułatwiając i przyspieszając oddychanie. Ponadto hamuje perystaltykę jelit, wydzielanie soków trawiennych i śliny oraz obniża napięcie mięśni gładkich. Adrenalina jako hormon działa przeciwnie w stosunku do insuliny – przyspiesza glikogenolizę, zwiększając stężenie glukozy w krwi. Wyrzut adrenaliny do krwi jest jednym z mechanizmów uruchamianych przy hipoglikemii. Zwiększa ciśnienie rozkurczowe w aorcie oraz zwiększa przepływ mózgowy i wieńcowy. Poprawia przewodnictwo i automatykę w układzie bodźcowo-przewodzącym. Zwiększa amplitudę migotania komór, przez co wspomaga defibrylację. Jest na wyposażeniu wszystkich typów zespołów ratunkowych.

Podana dożylnie działa szybko, ale krótko i jest w tej postaci stosowana przy reanimacji. Ma ona w tym zastosowaniu działanie pobudzające kurczliwość mięśnia sercowego, poprawiające przewodnictwo bodźców w sercu, a także poprawę skuteczności defibrylacji elektrycznej. Jest stosowana w leczeniu wstrząsu anafilaktycznego i w tych przypadkach napadów astmy oskrzelowej, kiedy nie pomaga podawanie innych leków i staje się zagrożeniem życia. Podana doustnie zostaje rozłożona przez soki trawienne.

Adrenalina jest lekiem pierwszego rzutu w zatrzymaniu krążenia niezależnie od mechanizmu; jest lekiem preferowanym w leczeniu wstrząsu anafilaktycznego  i lekiem drugiego rzutu w leczeniu wstrząsu kardiogennego.

Przy nagłym zatrzymaniu krążenia podaje się 1 mg i.v. co 3-5 minut. Nie stosuje się już dużych dawek, bo po przywróceniu akcji serca powoduje tachykardię i zwiększone zużycie tlenu przez serce. Rozszerza źrenice, co nie pozwala na ocenę ośrodkowego układu nerwowego.

Przy podaniu adrenaliny przez rurkę dotchawiczą dawki powinny być 3-10 razy wyższe niż dożylne. Do rurki podaje się zazwyczaj 2-3 mg adrenaliny rozcieńczone 10 ml wody do wstrzyknięć.

U dzieci zalecana dawka dożylna lub doszpikowa wynosi 10 μg/kg masy ciała. Dawka podawana dotchawiczo powinna być 10 razy większa.

Działanie adrenaliny zależy od dawki:

• niewielkie dawki-działają przede wszystkim receptory β₂ co powoduje:
  • rozkurcz oskrzeli,
  • skurcz naczyń tętniczych i żylnych skóry oraz błon śluzowych,
  • rozszerzenie tętniczek w mięśniach szkieletowych i narządach miąższowych,
  • niewielkie zmniejszenie oporu obwodowego,
  • zwiększenie powrotu żylnego i pojemności minutowej serca,
  • wzrost skurczowego i obniżenie rozkurczowego ciśnienia tętniczego.
• dawki większe-pobudzają receptory β₁ w mięśniu sercowym, co powoduje:
  • zwiększenie siły skurczu mięśnia sercowego,
  • wzrost pojemności minutowej serca,
  • zwiększenie częstotliwości rytmu serca (wskutek skrócenia fazy 4 depolaryzacji), co jest zagrożeniem wystąpienia zaburzeń rytmu serca.
• dalsze zwiększanie dawki powoduje:
  • uogólniony skurcz wszystkich naczyń krwionośnych,
  • wzrost skurczowego i rozkurczowego ciśnienia tętniczego,
  • zmniejszenie pojemności minutowej serca,

Wskazania

• resuscytacja krążeniowo-oddechowa,
• nasilona reakcja anafilaktyczna,
• wstrząs anafilaktyczny,
• napad astmy oskrzelowej,
• jako dodatek do środków znieczulających miejscowo w celu opóźnienia wchłaniania leku w miejscu podania,

Przeciwwskazania

• guz chromochłonny,
• przełom nadcisnieniowy,
• wstrząs hipowolemiczny,
• jaskra z zamykającym się kątem przesączania,
• choroba Parkinsona,
• łagodny rozrost gruczołu krokowego,
• poród.

Krajowy system ratowniczo-gaśniczy (KSRG) powstał w 1995  roku. Celem jego istnienia jest ujednolicenie działań o charakterze ratowniczym, podejmowanych w sytuacjach zagrożeń życia, zdrowia, mienia lub środowiska, podejmowanych przez Państwową Straż Pożarną, Pogotowie Ratunkowe i inne podmioty ratownicze. Centralnym organem administracji rządowej w sprawach organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego jest Komendant Główny Państwowej Straży Pożarnej. Swoje zadania KSRG realizuje poprzez koordynację walki z pożarami i innymi klęskami żywiołowymi oraz ratownictwa technicznego, ekologicznego i medycznego na wszystkich szczeblach administracji. Krajowy system ratowniczo-gaśniczy stanowi integralną część systemu bezpieczeństwa państwa.

W Krajowym systemie ratowniczo-gaśniczym funkcjonuje:

• 515 (w tym 5 szkolnych) jednostek ratowniczo-gaśniczych Państwowej Straży Pożarnej,
• 3565 jednostek ochotniczych straży pożarnych,
• 5 zakładowych straży pożarnych,
• 2 zakładowe służby ratownicze,
• 11 szpitali, w tym 10 szpitali MSWiA w Warszawie, Krakowie, Poznaniu, Łodzi, Olsztynie, Katowicach, Białymstoku, Lublinie, Szczecinie i Wrocławiu oraz Centrum Leczenia Oparzeń w Siemianowicach Śląskich,
• 297 specjalistów krajowych z różnych dziedzin ratownictwa.

Elementami systemu są m.in. Pogotowie ratunkowe, Morska Służba Poszukiwania i Ratownictwa, Stacje Ratownictwa Górniczego, Policja, Straż Graniczna, Pąństwowa Inspekcja Ochrony Środowiska, Państwowa Agencja Atomistyki, Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej oraz organizacje pozarządowe, jak: GOPR, WOPR, TOPR, Polska Misja Medyczna, ZHP, PCK i inne.